علائم کمبود گاز R22 در سیستم تبرید و روش تشخیص

مبرد R22 سال‌ها رایج‌ترین گاز در سردخانه‌ها، کولرهای گازی و چیلرها بوده و هنوز بسیاری از سیستم‌های موجود با آن کار می‌کنند. یکی از متداول‌ترین مشکلات این سیستم‌ها کمبود مبرد بر اثر نشتی است. شناخت علائم کمبود گاز R22 کمک می‌کند پیش از آسیب جدی به کمپرسور، مشکل را تشخیص دهید. در این مقاله نشانه‌ها، روش تشخیص مطمئن، علت‌های رایج نشتی و نکات شارژ صحیح را مرور می‌کنیم.

فهرست مطالب

1. مبرد R22 و وضعیت آن
2. علائم کمبود گاز
3. پیامدهای کار با گاز کم
4. روش تشخیص قدم‌به‌قدم
5. علت‌های رایج نشتی
6. نکات شارژ گاز R22
7. جایگزینی R22
8. سوالات متداول

مبرد R22 چیست و چرا هنوز مهم است؟

R22 (کلرودی‌فلورومتان) یک مبرد تک‌جزئی از خانواده HCFC است. چون تک‌جزئی است، می‌توان آن را به‌صورت گاز یا مایع شارژ کرد و نشتی باعث تغییر ترکیب آن نمی‌شود. R22 معمولاً با روغن مینرال یا آلکیل‌بنزن کار می‌کند. طبق پروتکل مونترال، تولید و مصرف HCFCها در کشورهای در حال توسعه به‌تدریج کاهش می‌یابد و تا سال ۲۰۳۰ حذف می‌شود؛ پس از آن فقط سهم محدودی برای سرویس تجهیزات موجود تا سال ۲۰۴۰ مجاز است. بنابراین حفظ شارژ سیستم‌های موجود و جلوگیری از نشتی، هم از نظر هزینه و هم از نظر محیط زیست اهمیت دارد. گاز R22 برندهای مختلف را در گاز R22 ببینید.

علائم کمبود گاز R22 در سیستم تبرید

کمبود مبرد معمولاً به‌تدریج رخ می‌دهد و علائم آن به مرور شدیدتر می‌شود. مهم‌ترین نشانه‌ها در جدول زیر آمده است:

هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی قطعی نیست. برای مثال، فشار مکش پایین ممکن است ناشی از برفک زیاد روی اواپراتور یا خرابی فن باشد. تشخیص درست از ترکیب چند نشانه به دست می‌آید.

کار کردن با گاز کم چه پیامدهایی دارد؟

بسیاری از بهره‌برداران تا وقتی سردخانه کاملاً گرم نشده، متوجه کمبود گاز نمی‌شوند. اما در این فاصله، سیستم در شرایط نامناسبی کار می‌کند و هزینه‌های پنهانی ایجاد می‌شود:

• افزایش مصرف برق: کمپرسور مدت طولانی‌تری روشن می‌ماند تا دما را به نقطه تنظیم برساند و در دمای تبخیر پایین‌تر با راندمان کمتری کار می‌کند.
• افت کیفیت محصول: نوسان دمای سردخانه و افزایش اختلاف دمای اواپراتور باعث کاهش رطوبت و افت وزن محصولاتی مانند میوه و سبزی می‌شود.
• داغ شدن کمپرسور: در کمپرسورهای نیمه‌بسته و هرمتیک که موتور با گاز مکش خنک می‌شود، کمبود مبرد دمای سیم‌پیچ و گاز دهش را بالا می‌برد.
• تجزیه روغن و تشکیل اسید: دمای دهش بالا، روغن را تجزیه و در حضور رطوبت، اسید ایجاد می‌کند که به سیم‌پیچ و سوپاپ‌ها آسیب می‌زند.
• ورود هوا و رطوبت: اگر فشار مکش به زیر فشار اتمسفر برسد، از محل نشتی هوا و رطوبت وارد سیستم می‌شود.

پیشگیری از کمبود گاز

1. بازرسی دوره‌ای نشتی در اتصالات، شیرها و کویل‌ها را در برنامه سرویس قرار دهید.
2. فشارهای کاری، سوپرهیت و ساب‌کول را در دفترچه سرویس ثبت کنید تا روند تغییرات دیده شود.
3. لوله‌ها را درست بست‌کشی کنید و از تماس لوله‌ها با هم یا با سازه جلوگیری کنید.
4. برای اتصالات فلر از ابزار فلرزنی مناسب و گشتاور صحیح استفاده کنید.

روش تشخیص کمبود گاز قدم‌به‌قدم

1. شرایط پایدار ایجاد کنید: سیستم را حداقل چند دقیقه در حالت عادی کار دهید و مطمئن شوید اواپراتور برفک سنگین ندارد و فن‌ها کار می‌کنند.
2. فشارها را اندازه بگیرید: گیج منیفولد را به سرویس‌ولوهای مکش و دهش وصل کنید و دمای اشباع متناظر R22 را از جدول یا گیج بخوانید.
3. سوپرهیت را محاسبه کنید: دمای لوله مکش نزدیک حباب شیر انبساط را منهای دمای اشباع مکش کنید. سوپرهیت بالاتر از مقدار معمول سیستم، نشانه کم‌تغذیه بودن اواپراتور است.
4. ساب‌کول را محاسبه کنید: دمای اشباع دهش را منهای دمای خط مایع خروجی کندانسور کنید. ساب‌کول کم در کنار سوپرهیت بالا، قوی‌ترین نشانه کمبود مبرد است.
5. سایت گلاس را بررسی کنید: جریان حباب‌دار مداوم و تغییر رنگ نشانگر رطوبت را ثبت کنید. سایت گلاس‌های مناسب را در سایت گلاس ببینید.
6. علت‌های مشابه را رد کنید: گرفتگی فیلتر درایر (اختلاف دمای دو طرف فیلتر)، گرفتگی یا تنظیم نادرست شیر انبساط و بسته بودن شیرهای سرویس را بررسی کنید.

کمبود گاز یا مشکل شیر انبساط؟

علت‌های رایج نشتی گاز R22

• لرزش و خستگی لوله‌ها: لوله‌های مسی نزدیک کمپرسور در اثر لرزش ترک می‌خورند. استفاده از لرزه‌گیر و بست‌کشی صحیح این خطر را کم می‌کند.
• اتصالات مهره‌ای (فلر): فلر نامناسب، سفت کردن بیش از حد یا کمتر از حد، از رایج‌ترین محل‌های نشتی است.
• جوش‌های ناقص: جوشکاری بدون ازت و بدون تمیزکاری مناسب، اتصال ضعیف ایجاد می‌کند.
• سوراخ شدن کویل: خوردگی یا آسیب مکانیکی به کویل‌های کندانسور و اواپراتور.
• شیرهای سرویس و پرشر سوئیچ‌ها: درپوش‌ها و اتصالات این قطعات هم باید در بازرسی نشتی بررسی شوند.

در سیستم‌هایی که نشتی تکرار می‌شود، بهتر است علت ریشه‌ای (مثلاً لرزش زیاد، پایه نامناسب کمپرسور یا خوردگی کویل در محیط مرطوب و شور) پیدا و اصلاح شود؛ تعمیر نقطه‌ای بدون رفع علت، فقط مشکل را به محل دیگری منتقل می‌کند.

روش‌های نشت‌یابی

1. کف صابون روی اتصالات مشکوک؛ ساده و ارزان برای نشتی‌های متوسط.
2. نشت‌یاب الکترونیکی برای پیدا کردن نشتی‌های ریز.
3. تست فشار با ازت خشک پس از تخلیه مبرد و مشاهده افت فشار در زمان مشخص.
4. بررسی لکه روغن روی اتصالات؛ چون روغن همراه مبرد خارج می‌شود.

نکات شارژ صحیح گاز R22

• پیش از شارژ، نشتی را تعمیر و در صورت باز شدن سیستم، فیلتر درایر را تعویض کنید.
• سیستم باز شده را تا خلأ عمیق وکیوم کنید تا رطوبت و هوا خارج شود.
• مقدار شارژ را بر اساس وزن توصیه‌شده سازنده یا با کنترل هم‌زمان سوپرهیت، ساب‌کول و سایت گلاس تنظیم کنید.
• از شارژ بیش از حد بپرهیزید؛ اضافه شارژ فشار دهش را بالا می‌برد و خطر برگشت مایع به کمپرسور را افزایش می‌دهد.
• از گاز با کیفیت و کپسول سالم استفاده کنید؛ مبرد آلوده یا مرطوب به کمپرسور و روغن آسیب می‌زند.

جایگزینی R22 با مبردهای دیگر

با کاهش دسترسی به R22، برخی بهره‌برداران سیستم را به مبردهای دیگر تبدیل می‌کنند. این کار نیازمند انتخاب مبرد جایگزین مورد تأیید سازنده کمپرسور، بررسی تغییر ظرفیت و فشارها، تعویض روغن به نوع سازگار (معمولاً پلی‌ال‌استر برای مبردهای HFC)، تعویض فیلتر درایر و در برخی موارد تعویض یا تنظیم شیر انبساط است. پیش از هر اقدام، دستورالعمل رتروفیت سازنده را بررسی کنید. مبردهای جایگزین را در گاز R407c و گاز R404A و روغن‌ها را در روغن کمپرسور ببینید.

جمع‌بندی

فشار مکش پایین، سوپرهیت بالا، ساب‌کول کم و حباب در سایت گلاس، مهم‌ترین علائم کمبود گاز R22 هستند. تشخیص مطمئن با اندازه‌گیری هم‌زمان این شاخص‌ها و رد علت‌های مشابه به دست می‌آید و راه‌حل اصلی، پیدا کردن و رفع نشتی پیش از شارژ مجدد است. سرماسازان نیل گاز مبرد، فیلتر درایر، سایت گلاس و سایر قطعات خط را با ضمانت اصالت عرضه می‌کند و کارشناسان ما با مشاوره تخصصی در انتخاب قطعه مناسب کمک می‌کنند. برای استعلام، به تماس با ما مراجعه کنید.

سوالات متداول